على رفيعى
197
تاريخ زندگانى امام صادق (ع) (فارسى)
على ( ع ) شروع شد . خود خواهان و طاغوتيان ، قرآن كريم را وسيلهاى كردند براى حكومتهاى ضدّ قرآنى و مفسران حقيقى قرآن و آشنايان به حقايق را كه سراسر قرآن را از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و سلّم دريافت كرده بودند و نداى : « انّى تارك فيكم الثقلين » در گوششان بود ، با بهانههاى مختلف و توطئههاى از پيش تهيّه شده آنان را عقب زده و با قرآن در حقيقت ، قرآن را كه براى بشريت تا ورود به حوض ، بزرگترين دستور زندگانى مادّى و معنوى بود ، و هست ، از صحنه خارج كردند . . . . امام صادق ( ع ) در مبارزه با چنين توطئه خطرناكى و قرار دادن قرآن در كنار عترت ، به تفسير قرآن به روش اهل بيت ( ع ) همت گمارد ، بگونهاى كه بخش اعظمى از روايات آن حضرت به تفسير قرآن اختصاص دارد . روايات رسيده از امامان ( ع ) بويژه از امام باقر و امام صادق ( ع ) در زمينه تفسير قرآن به قدرى زياد است كه بعضى از مفسران ، اساس كارشان را بر احاديث قرار دادهاند . « 1 » اگر كسى بخواهد بداند پيشواى ششم ( ع ) - در مقابل آراء و نظرات مخالفان خاندان پيامبر ( ص ) - چه نقش ارزندهاى در تفسير قرآن به روال مذهب اهل بيت ( ع ) داشته ، لازم است مرورى به تفسير شريف « مجمع البيان » بكند و نقطه نظرات آن حضرت را با آنچه كه محدثان و مفسران عامّه درباره آيه گفتهاند مقايسه نمايد . از ميان پرورش يافتگان مكتب جعفرى برخى از آنان همچون : حمران بن اعين و ابان بن تغلب در زمينه تفسير و علوم قرآنى مهارت خاصّى داشته و در اينباره داراى تأليفاتى بودند . در پايان اين بحث ، به دو سخن پيشواى ششم ( ع ) در زمينهء آگاهيهاى آن حضرت از علوم قرآنى تبرك مىجوييم . « 1 - وَ اللَّهِ انّى لَاعْلَمُ كِتابَ اللَّهِ مِنْ اوَّلِه الى آخِرِه كَانَّهُ فى كَفى فيهِ خَبَرُ السَّماءِ وَ خَبَرُ الْارْضِ وَ خَبَرُ ما كانَ وَ خَبَرُ ما هُوَ كائِنٌ ، قالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ : فيهِ تِبْيانُ كُلِّ شَيْىءٍ » « 2 »
--> ( 1 ) - براى نمونه مىتوان از تفسيرهاى : برهان ، نورالثقلين و مجمع البيان نام برد . ( 2 ) - اصول كافى ، ج 1 ، ص 229 . ذيل سخن امام ( ع ) اشاره به آيه 91 از سوره نحل است كه مىفرمايد : « وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْىءٍ »